Tweestapsverificatie (MFA) vraagt bij het inloggen naast je wachtwoord om een tweede bewijs, zoals een goedkeuring in een app of een passkey. Daarmee is een gestolen wachtwoord alleen niet meer genoeg om binnen te komen. Goed geregeld betekent: verplicht voor iedereen, sterke methoden in plaats van sms, een reservemethode per medewerker en een vaste procedure als een telefoon kwijt is.
Wat is tweestapsverificatie precies?
Tweestapsverificatie, tweefactorauthenticatie (2FA) en multifactorauthenticatie (MFA) worden in de praktijk door elkaar gebruikt. Je bewijst wie je bent met minstens twee van deze drie dingen: iets wat je weet (een wachtwoord of pincode), iets wat je hebt (je telefoon of een beveiligingssleutel) en iets wat je bent (je vingerafdruk of gezicht). Het NCSC vergelijkt het met een kluisdeur met meerdere sloten.
Waarom dat belangrijk is? Wachtwoorden lekken. Volgens het NCSC wordt bij ruim driekwart van alle online criminaliteit een gestolen wachtwoord misbruikt, zo meldt de Rijksoverheid. Microsoft schrijft dat MFA meer dan 99,2 procent van de aanvallen op accounts kan tegenhouden. Maar niet elke methode is even sterk.
In onze cybersecurity checklist voor het MKB staat MFA op nummer één. Dit artikel is de verdieping: hoe je het zo inricht dat het blijft werken.
De methoden van zwak naar sterk
Het grootste verschil tussen de methoden zit in phishing. Bij de meeste vormen van MFA kan een aanvaller via een nagemaakte inlogpagina alsnog binnenkomen. Microsoft noemt sms, codes en authenticator apps daarom gevoelig voor phishing op afstand. Phishingbestendig zijn onder meer passkeys, FIDO2 beveiligingssleutels, Windows Hello for Business en inloggen met een certificaat.
| Methode | Hoe het werkt | Bestand tegen phishing? | Advies |
|---|---|---|---|
| 1. Sms of telefoontje | Je krijgt een code per sms of een gesproken code | Nee | Alleen als het niet anders kan |
| 2. Code in een authenticator app | De app maakt steeds een nieuwe code die je overtypt | Nee | Prima als reservemethode |
| 3. Pushmelding met nummer | Je typt het getal van het inlogscherm over in de app | Nee, wel tegen blind goedkeuren | Goede standaard voor de meeste medewerkers |
| 4. Passkey op telefoon of laptop | Je bevestigt met vingerafdruk, gezicht of pincode | Ja | Doel voor iedereen, eerst voor beheer en financiën |
| 5. FIDO2 beveiligingssleutel | Een fysieke sleutel via USB of NFC | Ja | Beheerders en noodaccounts |
Sms: beter dan niets, maar de zwakste
Het NCSC raadt MFA via sms waar mogelijk af, omdat berichten via sms niet versleuteld zijn en onderschept kunnen worden. Ook Google ontmoedigt sms als tweede stap. Gebruik het alleen als een dienst niets anders aanbiedt.
Authenticator app: codes en pushmeldingen
Een authenticator app zoals Microsoft Authenticator is voor de meeste teams de praktische standaard. Je krijgt een pushmelding en typt het getal over dat op het inlogscherm staat. Dat heet number matching en het staat aan voor alle pushmeldingen. Zo keur je niet per ongeluk een inlogpoging goed die je niet zelf bent begonnen. Tegen een nagemaakte inlogpagina helpt het niet: zo'n pagina geeft alles van de echte pagina door, ook het getal.
Passkeys en beveiligingssleutels: phishingbestendig
Een passkey is een inlogmethode volgens de FIDO2 standaard. Er staat een cryptografische sleutel op je apparaat en je bevestigt met je vingerafdruk, gezicht of pincode. Er is geen code die je op een verkeerde site kunt invullen. Het NCSC noemt passkeys de veiligste vorm van authenticatie, omdat ze bestand zijn tegen phishing.
In Microsoft 365 kan een passkey in de Microsoft Authenticator app staan, op Android 14 of iOS 17 en nieuwer. Een beheerder zet dat eerst aan in het beleid voor passkeys (FIDO2), zie de uitleg van Microsoft. Een FIDO2 beveiligingssleutel is een fysieke sleutel die niet afhangt van een telefoon. Ideaal voor beheerders en noodaccounts.
MFA instellen in Microsoft 365
In Microsoft 365 dwing je MFA af op een van twee manieren: met security defaults (gratis, alleen aan of uit) of met conditional access (helemaal instelbaar, met licentie). Je gebruikt er één tegelijk.
Security defaults: de gratis basis
Security defaults zijn vooraf ingestelde beveiligingsregels die Microsoft zonder extra kosten aanbiedt. Nieuwe omgevingen krijgen ze automatisch. Staan ze aan, dan geldt:
- Alle gebruikers registreren zich voor MFA met Microsoft Authenticator. Een registratietermijn van 14 dagen is er sinds juli 2024 niet meer.
- Beheerders doen bij elke aanmelding MFA, gewone gebruikers wanneer Microsoft dat nodig vindt.
- Oude aanmeldmethoden, zoals mail via POP3, IMAP of SMTP met alleen een wachtwoord, worden geblokkeerd. Die ondersteunen geen MFA en zijn anders een achterdeur.
Je zet ze aan in het Microsoft Entra admin center via Entra ID, Overview, Properties en Manage security defaults. Trek daarna bestaande sessies in, zodat iedereen opnieuw inlogt en zich registreert.
Conditional access: meer controle met Business Premium
Conditional access werkt met regels in de vorm als, dan: als iemand Microsoft 365 wil openen, dan moet die MFA doen. Je bepaalt zelf voor wie, voor welke apps en onder welke voorwaarden. Daarvoor heb je Microsoft Entra ID P1 nodig, en dat zit onder meer in Microsoft 365 Business Premium. Heb je geen P1, dan zijn security defaults de route.
Wat je met conditional access extra kunt:
- noodaccounts uitzonderen zonder de rest te verzwakken;
- voor beheerders een phishingbestendige methode eisen met de ingebouwde authenticatiesterkte Phishing-resistant MFA;
- voor bepaalde apps alleen beheerde, goedgekeurde apparaten toelaten.
Stap je over, zet dan security defaults uit en schakel direct je nieuwe regels in, zodat er geen gat ontstaat.
Microsoft verplicht MFA voor beheerportalen
Los van je eigen instellingen verplicht Microsoft MFA voor wie inlogt op de beheeromgevingen. Sinds oktober 2024 geldt dat voor de Azure portal, het Microsoft Entra admin center en het Intune admin center, en vanaf februari 2025 is het stapsgewijs ingevoerd voor het Microsoft 365 admin center. Afmelden kan niet, en het geldt ook voor noodaccounts. Wie je omgeving beheert, heeft dus hoe dan ook MFA nodig.
Ga je nog over naar Microsoft 365? Lees dan waar je op let bij overstappen naar Microsoft 365 en neem MFA meteen mee in de migratie. Hoe we werkplekken inrichten, lees je bij Microsoft 365 cloud werkplekken.
Google Workspace in het kort
Werk je met Google Workspace, dan regel je tweestapsverificatie in de Admin console. Google raadt in de uitrolhandleiding dezelfde volgorde aan: medewerkers informeren, inschakelen toestaan, voortgang volgen en daarna afdwingen. Nieuwe medewerkers kun je een inschrijfperiode geven. Bij het afdwingen kies je welke methoden mogen, bijvoorbeeld alles behalve codes via sms of telefoon, of alleen een beveiligingssleutel of passkey. Google noemt een beveiligingssleutel de veiligste vorm van tweestapsverificatie en dwingt het zelf al af voor beheerdersaccounts.
Vergeet de andere belangrijke accounts niet
Microsoft 365 of Google is de voordeur, maar er zijn meer ingangen. Begin met de accounts waarmee een aanvaller de meeste schade doet:
- Domeinregistratie en DNS. Wie hier binnenkomt, bepaalt waar je mail en website naartoe gaan.
- Zakelijke bank. Banken werken vaak al met een app of paslezer. Controleer wel of iedereen een eigen login heeft.
- Sociale media. Bedrijfspagina's worden vaak beheerd via persoonlijke accounts. Elk van die accounts heeft MFA nodig.
- Wachtwoordmanager. Het NCSC wijst erop dat een aanvaller bij een gekraakte wachtwoordmanager toegang kan krijgen tot alle wachtwoorden. MFA is hier geen luxe.
- Boekhouding, website en backups. In ons artikel over een backup strategie lees je waarom ook de backupomgeving eigen accounts met tweestapsverificatie hoort te hebben.
Bewaar de herstelcodes die je bij het instellen krijgt. Veiliginternetten.nl raadt aan ze te printen en veilig op te bergen. Voor een bedrijf horen ze op een vaste, afgesloten plek, niet in iemands mailbox.
Zo rol je MFA uit in je team
Technisch staat MFA zo aan. Het echte werk zit in de mensen en de uitzonderingen:
- Maak eerst je noodaccounts. Microsoft adviseert minimaal twee noodaccounts (break glass accounts) met de rol Global Administrator, alleen in de cloud. Ze zijn niet gekoppeld aan één persoon of telefoon en loggen in met een FIDO2 beveiligingssleutel. Sluit ze uit van regels die inloggen kunnen blokkeren, bewaar de sleutels op aparte, veilige plekken en test ze minstens elke 90 dagen.
- Inventariseer. Welke accounts, apparaten en koppelingen loggen in? Let vooral op scanners, oude Office versies en scripts die met alleen een wachtwoord werken.
- Communiceer. Vertel wat er verandert, waarom, wanneer en wat iedereen moet doen.
- Registreer samen. Plan een kort moment waarop iedereen Microsoft Authenticator installeert en zich registreert via mysignins.microsoft.com.
- Zorg voor een tweede methode. Iedereen registreert een reserve, zoals een beveiligingssleutel of tweede apparaat.
- Dwing af en trek bestaande sessies in.
- Controleer in de aanmeldlogboeken wie nog zonder MFA inlogt.
Gedeelde mailboxen en serviceaccounts
Een gedeelde mailbox zoals info@ of facturen@ heeft geen eigen login nodig. Microsoft is daar duidelijk over: blokkeer het aanmelden op het account van een gedeelde mailbox en houd dat zo. Medewerkers openen de mailbox via hun eigen account, met hun eigen MFA. Deel dus nooit één wachtwoord en één telefoon met het hele team.
Lastiger zijn serviceaccounts: een script of koppeling die als gewone gebruiker inlogt. Door de verplichte MFA voor beheertools moeten ook die accounts MFA doen. Microsoft raadt aan ze om te zetten naar workload identities, zoals een managed identity of service principal. Zoek dit uit voordat je afdwingt, want hier kan ongemerkt iets stilvallen.
Telefoon kwijt: de procedure
Spreek dit vooraf af:
- De medewerker meldt het verlies direct bij een vaste contactpersoon, ook buiten kantoortijd.
- De beheerder controleert of het echt om die medewerker gaat, bijvoorbeeld door terug te bellen op een bekend nummer. Een herstelverzoek is een bekend doelwit voor oplichting.
- De beheerder verwijdert de oude inlogmethoden en trekt alle sessies in, zodat de verloren telefoon geen toegang meer geeft.
- De medewerker krijgt een Temporary Access Pass: een tijdelijke code om in te loggen en een nieuwe telefoon of sleutel te registreren. Standaard is die een uur geldig, en je kunt instellen dat hij maar één keer werkt.
- Test de nieuwe methode en noteer wat er is gebeurd.
Zet de Temporary Access Pass bij de inrichting al aan in het beleid voor authenticatiemethoden, anders werkt hij niet.
MFA moeheid en phishing die MFA omzeilt
MFA moeheid
Bij MFA moeheid (MFA fatigue) heeft een aanvaller je wachtwoord al. Hij probeert steeds opnieuw in te loggen, in de hoop dat je uit irritatie op goedkeuren tikt. Het NCSC beschrijft een geval waarin dat uitliep op factuurfraude. Number matching maakt blind goedkeuren onmogelijk: zonder het getal van het inlogscherm kom je niet verder. Spreek af dat iedereen een melding die hij niet zelf heeft gestart weigert en meldt. Wijzig dan direct het wachtwoord, want dat is kennelijk bekend.
Phishing met een tussenpersoon (AiTM)
Een geavanceerdere aanval heet adversary in the middle (AiTM). Een link brengt je naar een pagina die eruitziet als de inlogpagina van Microsoft. Die pagina zit tussen jou en de echte site in en geeft alles door. Je typt je wachtwoord, doet je MFA en bent ingelogd. Ondertussen heeft de aanvaller je sessiecookie, het bewijs dat je net bent ingelogd. Daarmee komt hij binnen zonder zelf MFA te doen. Microsoft zag dat aanvallers soms al binnen vijf minuten begonnen met betaalfraude, onder meer met mailregels die antwoorden van het slachtoffer van de fraude verborgen.
Codes en pushmeldingen helpen hier niet tegen. Het NCSC noemt codes uit een app daarom slechts marginaal veiliger dan een wachtwoord, vanwege het toenemende aantal van deze aanvallen. Wat wel helpt, zijn phishingbestendige methoden zoals een passkey of beveiligingssleutel. Begin daarmee bij beheerders en bij wie betalingen doet of facturen verstuurt. Controleer daarnaast regelmatig of er onbekende doorstuurregels of inboxregels zijn aangemaakt.
Veelgemaakte fouten
- Alleen beheerders beveiligen. Aanvallers richten zich volgens Microsoft juist vaak op gewone gebruikers. Eenmaal binnen kunnen ze vanuit dat account de hele organisatie phishen.
- Uitzonderingen die blijven. "De directeur doet het later wel" of "die scanner zetten we even buiten de regel". Elke uitzondering is een open deur. Houd een lijst bij en geef elke uitzondering een einddatum.
- Oude aanmeldmethoden aan laten staan. Die ondersteunen geen MFA. Zolang ze openstaan, komt een aanvaller er met alleen een wachtwoord omheen.
- Geen reservemethode en geen verliesprocedure. Dan staat een medewerker met een kapotte telefoon stil, of maakt iemand haastig een onveilige uitzondering.
- Noodaccounts die nooit getest zijn. Als niemand weet waar de sleutel ligt, heb je er in een noodgeval niets aan.
Checklist: staat jouw MFA goed?
- MFA is afgedwongen voor alle gebruikers, niet alleen voor beheerders
- Oude aanmeldmethoden zijn geblokkeerd
- Niemand gebruikt alleen sms
- Iedereen heeft een tweede methode geregistreerd
- Er zijn twee geteste noodaccounts met een FIDO2 beveiligingssleutel
- Aanmelden op gedeelde mailboxen is geblokkeerd
- Er is een vaste procedure voor een kwijtgeraakte telefoon
- Domein, bank, sociale media en wachtwoordmanager hebben MFA
- Beheerders gebruiken een passkey of beveiligingssleutel
Hulp bij MFA voor je team
Wil je dit niet zelf uitzoeken? Looman IT richt tweestapsverificatie in voor het hele team: van noodaccounts en security defaults of conditional access tot de registratie met iedere medewerker en een vaste procedure voor een kwijtgeraakte telefoon. Dat valt bij ons onder informatiebeveiliging en toegangsbeheer. Je betaalt € 95 per uur exclusief BTW, per kwartier gefactureerd, zie tarieven. We werken in Eindhoven en omgeving, en op afstand door heel Nederland. Benieuwd hoe jouw MFA ervoor staat? Neem contact op.