Klanten
Neem contact op
Beveiliging

NIS2 en de Cyberbeveiligingswet: wat moet het MKB nu doen?

  • Door Max Looman, Looman IT
  • 11 min lezen

Sinds 15 augustus 2026 geldt in Nederland de Cyberbeveiligingswet (Cbw), de Nederlandse uitwerking van de Europese NIS2 richtlijn. De wet geldt voor ruim 8.000 organisaties in 18 sectoren, en alleen voor organisaties met 50 of meer medewerkers of een jaaromzet én balanstotaal boven 10 miljoen euro, op een paar uitzonderingen na. De meeste kleine MKB bedrijven en zzp'ers vallen er dus niet direct onder. Lever je wel aan een organisatie die eronder valt, dan krijg je via die klant waarschijnlijk vragen over je beveiliging.

Wat zijn NIS2 en de Cyberbeveiligingswet?

NIS2 is een Europese richtlijn uit 2022, officieel Richtlijn (EU) 2022/2555. Elk EU land zet zo'n richtlijn om in een eigen wet. In Nederland is dat de Cyberbeveiligingswet. Die vervangt de oudere Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen (Wbni), schrijft Digitale Overheid.

Op het moment van schrijven, november 2026, is de status duidelijk. De Eerste Kamer stemde op 7 juli 2026 in met de wet, en volgens de Rijksoverheid geldt de Cbw sinds 15 augustus 2026. Vanaf die datum gelden de registratieplicht, de zorgplicht en de meldplicht. De volledige wettekst staat op wetten.overheid.nl. Welke maatregelen precies onder de zorgplicht vallen, is verder uitgewerkt in het Cyberbeveiligingsbesluit (Staatsblad 2026, 189).

Valt mijn bedrijf onder NIS2?

Dat hangt af van twee vragen: in welke sector werk je, en hoe groot is je organisatie? Alleen als het antwoord op allebei past, val je onder de wet.

Vraag 1: werk je in een genoemde sector?

De wet noemt sectoren in twee bijlagen. Volgens het NCSC zijn dat:

  • Bijlage 1: energie, vervoer, bankwezen, infrastructuur voor de financiële markt, gezondheidszorg, drinkwater, afvalwater, digitale infrastructuur, beheer van ICT diensten voor andere bedrijven, overheid en ruimtevaart.
  • Bijlage 2: postdiensten en koeriers, afvalbeheer, chemische stoffen, levensmiddelen, maakindustrie, digitale aanbieders en onderzoek.

Bij de maakindustrie gaat het om specifieke onderdelen: medische hulpmiddelen, computers en elektronische en optische producten, elektrische apparatuur, machines, motorvoertuigen en andere transportmiddelen. In de regio Eindhoven, met veel hightech maakbedrijven en hun toeleveranciers, is dat een categorie om serieus te nemen.

Vraag 2: ben je groot genoeg?

Werk je in zo'n sector, dan val je eronder als je volgens de Europese definitie minimaal middelgroot bent. Dat is zo als:

  • je hebt 50 of meer medewerkers (fte), of
  • je hebt minder dan 50 medewerkers, maar je jaaromzet én je balanstotaal liggen allebei boven 10 miljoen euro.

Tel daarbij ook gekoppelde bedrijven mee, zoals een moederbedrijf, dochterbedrijven en partnerondernemingen. Een klein bedrijf dat deel uitmaakt van een grotere groep kan dus toch over de grens gaan.

Uitzonderingen: altijd onder de wet

Voor een aantal organisaties telt de omvang niet. Volgens de NCTV gaat het onder meer om overheden, DNS dienstverleners, registers voor topleveldomeinen, vertrouwensdienstverleners en aanbieders van openbare elektronische communicatienetwerken en communicatiediensten.

Essentieel of belangrijk?

Valt je organisatie onder de wet, dan ben je een essentiële of een belangrijke entiteit. De plichten zijn grotendeels hetzelfde. Het verschil zit vooral in het toezicht en de hoogte van de maximale boete.

Soort entiteitWieToezichtMaximale boete
Essentiële entiteitGrote organisaties in een sector uit bijlage 1, plus ongeacht omvang onder meer overheden, DNS dienstverleners en registers voor topleveldomeinenProactief: de toezichthouder kan ook zonder aanleiding controleren10 miljoen euro of 2 procent van de wereldwijde jaaromzet, als dat hoger is
Belangrijke entiteitMiddelgrote organisaties in een sector uit bijlage 1, en middelgrote en grote organisaties in een sector uit bijlage 2Reactief: vooral achteraf, na een signaal of incident7 miljoen euro of 1,4 procent van de wereldwijde jaaromzet, als dat hoger is

Groot betekent hier 250 of meer medewerkers, of een jaaromzet boven 50 miljoen euro én een balanstotaal boven 43 miljoen euro. De boetebedragen staan in de artikelen 80 en 87 van de wet.

Controleer het met de zelfevaluatie

Je bent er zelf verantwoordelijk voor om te bepalen of je onder de wet valt, schrijft de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI). Gebruik daarvoor de gratis NIS2 zelfevaluatie van de RDI, waar ook het NCSC en de NCTV naar verwijzen. Die vraagt naar je sector en omvang en laat zien of je essentieel of belangrijk bent. Het NCSC benadrukt in zijn veelgestelde vragen wel dat zulke hulpmiddelen geen juridische status hebben.

Samengevat: direct, indirect of niet

Jouw situatieWat geldt er?Wat doe je?
Je werkt in een genoemde sector en bent middelgroot of groot, of je valt onder een uitzonderingJe valt direct onder de Cbw, met alle plichtenRegistreren, de zorgplicht invullen en het bestuur betrekken
Je bent kleiner, maar levert aan een organisatie die onder de wet valtIndirect: geen wettelijke plichten, wel eisen van je klantDe basis op orde brengen, vastleggen en afspraken maken met je klant
Je bent klein en levert niet aan zulke organisatiesGeen plichten uit de CbwDe basis op orde brengen blijft verstandig, en de AVG geldt gewoon

Wat moet je doen als je eronder valt?

Organisaties die onder de Cbw vallen, krijgen vier hoofdplichten.

Registratieplicht

Je registreert je organisatie in het nationale entiteitenregister via MijnNCSC. Daarvoor heb je eHerkenning op niveau EH2+ nodig, met een machtiging voor je organisatie. Je geeft onder meer je sectoren, contactpersonen, IP adressen en domeinnamen op. Wijzigt er iets, dan geef je dat binnen twee weken door. Volgens het NCSC is registreren verplicht sinds 15 augustus 2026.

Zorgplicht

Dit is de kern van de wet. Je neemt passende en evenredige technische, operationele en organisatorische maatregelen om de risico's voor je netwerk en informatiesystemen te beheersen. Dat begint met een risicoanalyse. Het NCSC vertaalt de zorgplicht naar tien maatregelen, waaronder incidentrespons, voorbereiding op uitval, een veilige toeleveringsketen, cyberhygiëne, passkeys voor authenticatie en het regelmatig toetsen of je maatregelen werken.

Een ISO 27001 certificaat is niet verplicht. Volgens de RDI betekent een eigen normenkader ook niet automatisch dat je aan de zorgplicht voldoet, al kan zo'n kader wel helpen. De maatregelen moeten passen bij de risico's die jouw organisatie loopt.

Meldplicht

Een significant incident meld je in stappen via het centrale meldpunt in MijnNCSC. Eén melding komt dan bij je CSIRT en bij de toezichthouder terecht. Volgens het NCSC gelden deze termijnen, gerekend vanaf het moment dat je van het incident weet:

  • binnen 24 uur een vroegtijdige waarschuwing;
  • binnen 72 uur een incidentmelding met een eerste inschatting van ernst en impact;
  • binnen een maand een eindverslag met de oorzaak en de genomen maatregelen.

Significant betekent kort gezegd: een incident dat je dienstverlening ernstig verstoort, financiële schade oplevert of anderen flink kan raken. De precieze drempels verschillen per sector. Gaat het ook om persoonsgegevens, dan geldt daarnaast de meldplicht datalekken uit de AVG.

Bestuurders zijn verantwoordelijk

Cybersecurity is in de Cbw nadrukkelijk een taak van het bestuur. Bestuurders moeten de maatregelen goedkeuren en toezien op de uitvoering. Volgens artikel 24 van de wet moeten bestuursleden binnen twee jaar genoeg kennis hebben om risico's te herkennen en maatregelen te beoordelen, en een training volgen waarvan ze een certificaat hebben. Toezichtsmaatregelen richten zich op de organisatie, maar kunnen volgens het NCSC in het uiterste geval ook individuele bestuurders raken.

Toezicht en boetes

Welke toezichthouder je krijgt, hangt af van je sector. De RDI houdt toezicht op onder meer energie, digitale infrastructuur, beheer van ICT diensten en de maakindustrie, met uitzondering van medische hulpmiddelen. Andere sectoren hebben een eigen toezichthouder, zoals de ILT voor vervoer en drinkwater, DNB voor het bankwezen en de NVWA voor levensmiddelen. Het volledige overzicht staat bij het NCSC.

De RDI wil in het eerste jaar vooral de sectoren beter leren kennen, bijvoorbeeld met brieven, kennismakingsgesprekken en vragenlijsten. Bij een inspectie kan de RDI wel bewijs opvragen van je risicoanalyse en maatregelen. Bij een overtreding zijn een boete of een last onder dwangsom mogelijk. Bij essentiële entiteiten kan de toezichthouder in het uiterste geval de rechter vragen om bestuurders te schorsen.

Niet onder de wet, toch geraakt: de keten

Voor de meeste kleine bedrijven is dit het belangrijkste deel. Organisaties die onder de Cbw vallen, moeten ook de risico's in hun toeleveringsketen beheersen, inclusief die van hun directe leveranciers en dienstverleners. Dat staat in artikel 21 van de wet. Ben jij zo'n leverancier, dan ga je dat merken.

Belangrijk om te weten: de wet legt toeleveranciers zelf geen verplichtingen op. De toezichthouder houdt geen toezicht op toeleveranciers, en een ontbrekend certificaat levert jou geen boete op, schrijft het NCSC. Dat geldt voor je rol als leverancier. Werk je zelf in een genoemde sector en ben je groot genoeg, dan val je er natuurlijk wel zelf onder. Het misverstand is groot: uit een peiling van het Digital Trust Center uit 2024 bleek dat zes op de tien bekende toeleveranciers ten onrechte dachten dat de regels volledig voor hen gelden (NCSC).

Je komt vooral in beeld bij een klant als je:

  • diensten of producten levert die met zijn netwerk en informatiesystemen te maken hebben;
  • een ICT onderdeel van die systemen levert;
  • toegang hebt tot zijn systemen, bijvoorbeeld voor onderhoud op afstand.

Meestal begint het met een gesprek of vragenlijst over je huidige maatregelen. Daarna volgen vaak afspraken in het contract of een SLA, soms met eisen die per leverancier verschillen. Je klant wil bovendien bewijs kunnen laten zien aan zijn eigen toezichthouder. Denk aan vragen als:

  • Gebruiken jullie MFA op alle accounts, ook voor beheer op afstand?
  • Hoe snel installeren jullie beveiligingsupdates?
  • Hebben jullie geteste backups, en hoe snel zijn jullie weer operationeel na een aanval?
  • Wie heeft toegang tot onze gegevens of systemen, en hoe trekken jullie die toegang in?
  • Hoe en binnen welke tijd melden jullie een incident aan ons?

Die laatste vraag is logisch. Je klant moet zelf binnen 24 uur een vroegtijdige waarschuwing doen. Hoort hij pas na een week van jou dat er iets mis was, dan heeft hij een probleem.

Een certificaat zoals ISO 27001 is voor leveranciers niet verplicht, en volgens het NCSC ook geen garantie dat het risico in de keten is afgedekt. Wat wel helpt: laten zien welke maatregelen je hebt, en dat op papier hebben.

Stappenplan voor een klein bedrijf

Of je nu direct onder de wet valt of alleen als leverancier, de eerste stappen zijn hetzelfde. Dit stappenplan is bedoeld voor een MKB bedrijf of zzp'er zonder eigen IT afdeling.

  1. Doe de zelfevaluatie. Vul de zelfevaluatie van de RDI in en bewaar de uitkomst met een datum. Val je eronder, registreer dan direct via MijnNCSC en schakel juridisch advies in.
  2. Breng je klanten in kaart. Welke klanten werken in een sector uit bijlage 1 of 2 en zijn groot genoeg? Wat lever je hen, en heb je toegang tot hun systemen? Daar komen de vragen vandaan.
  3. Zet de basis op orde. MFA op alle accounts, automatische updates, beperkte beheerdersrechten, versleutelde laptops en een wachtwoordmanager. In Microsoft 365 kun je MFA voor iedereen afdwingen, zie ons artikel over overstappen naar Microsoft 365. Een snelle start is de gratis CyberVeilig Check van het NCSC. Werk daarna de cybersecurity checklist voor het MKB af.
  4. Zorg voor geteste backups. Houd minimaal één kopie die niet vanaf je netwerk te wijzigen is, en test het terugzetten. Hoe je dat aanpakt, lees je in onze backup strategie voor het MKB.
  5. Maak een eenvoudige risicoanalyse. Welke systemen en gegevens zijn kritiek voor jou en voor je klanten, en wat gebeurt er als ze uitvallen? Het NCSC heeft daarvoor een stappenplan risicoanalyse.
  6. Leg het vast. Schrijf in twee of drie pagina's op welke maatregelen je hebt, wie verantwoordelijk is en wanneer je ze controleert. Dat document kun je meesturen als een klant ernaar vraagt.
  7. Maak een incidentplan, met je klanten erin. Wie bel je, wat doe je in het eerste uur en hoe snel informeer je klanten? Spreek met grote klanten af via wie en binnen welke tijd je een incident meldt.
  8. Kijk naar je eigen leveranciers. Weet je wie er toegang heeft tot jouw systemen, van boekhoudpakket tot hosting en IT partner?
  9. Herhaal het jaarlijks. Werk de analyse en het document elk jaar bij, samen met de directie of eigenaar.

Wil je verder dan de basis, kijk dan naar de verdiepende maatregelen voor toeleveranciers van het NCSC. Begin daarnaast vroeg het gesprek met je klant, zodat je weet welke risico's voor hem het zwaarst wegen.

  • Je weet of je zelf onder de Cbw valt en hebt de uitkomst bewaard
  • MFA staat aan op alle accounts, ook voor beheer op afstand
  • Backups worden periodiek teruggezet om te testen
  • Er is een incidentplan met afspraken over melden aan klanten
  • Je maatregelen staan op papier, met een datum en een verantwoordelijke

Hulp bij de basis en het vastleggen ervan

Voor de meeste kleine bedrijven draait NIS2 niet om juridische vragen, maar om de basis aantoonbaar op orde hebben. Daar helpt Looman IT zzp en MKB in Eindhoven en omgeving bij, en op afstand in heel Nederland: toegangsbeheer, beveiligde werkplekken en netwerk, geteste backups en een overzicht van je maatregelen dat je aan een klant kunt geven. Juridisch advies geven we niet. Lees meer over informatiebeveiliging, bekijk de tarieven of neem contact op als je wilt weten waar je staat.

Vragen

Veelgestelde vragen

Valt mijn MKB bedrijf onder NIS2?

Alleen als je werkt in een sector uit de bijlagen van de Cyberbeveiligingswet en minimaal middelgroot bent. Dat betekent 50 of meer medewerkers, of minder medewerkers maar een jaaromzet én balanstotaal boven de Europese grens voor kleine ondernemingen. Voor onder meer overheden, DNS dienstverleners en telecomaanbieders telt de omvang niet. De meeste kleine bedrijven en zzp'ers vallen er dus niet direct onder. Controleer het met de NIS2 zelfevaluatie van de RDI.

Sinds wanneer geldt de Cyberbeveiligingswet?

De Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse uitwerking van de Europese NIS2 richtlijn, geldt sinds 15 augustus 2026. De Eerste Kamer stemde op 7 juli 2026 in met de wet. Sindsdien gelden de registratieplicht, zorgplicht en meldplicht voor ruim 8.000 organisaties in 18 sectoren. De wet vervangt de oudere Wbni. Bestuurders krijgen volgens de wet twee jaar om voldoende kennis van cyberrisico's op te bouwen.

Wat moet ik doen als een klant NIS2 eisen stelt aan mijn bedrijf?

Als leverancier heb je zelf geen wettelijke plichten uit de Cyberbeveiligingswet, maar je klant moet wel de risico's in zijn toeleveringsketen beheersen. Verwacht vragen over MFA, updates, backups, toegangsbeheer en het melden van incidenten. Zet die basis op orde, leg je maatregelen vast in een kort document en spreek met de klant af hoe en hoe snel je een incident meldt. Een certificaat is daarvoor niet verplicht.

Binnen welke termijn moet je een incident melden onder de Cbw?

Een significant incident meld je in drie stappen via MijnNCSC: binnen 24 uur een vroegtijdige waarschuwing, binnen 72 uur een incidentmelding met een eerste inschatting van ernst en impact, en binnen een maand een eindverslag met de oorzaak en de genomen maatregelen. Eén melding komt bij zowel het CSIRT als de toezichthouder terecht. Gaat het ook om persoonsgegevens, dan geldt daarnaast de meldplicht datalekken uit de AVG.

Is ISO 27001 verplicht voor NIS2?

Nee. De Cyberbeveiligingswet schrijft geen certificaat voor. Volgens de RDI betekent het volgen van een eigen normenkader ook niet automatisch dat je aan de zorgplicht voldoet, al kan een kader als ISO 27001 helpen om risico's te beheersen. Voor leveranciers geldt hetzelfde: een certificaat kan het gesprek met een klant makkelijker maken, maar het NCSC benadrukt dat het geen garantie biedt dat het risico in de keten is afgedekt.

Verder lezen

Meer uit de kennisbank.

Klaar om jouw IT tot de max te brengen?

Vertel kort wat er speelt. Je krijgt binnen één werkdag antwoord van een echte techneut, geen verkoper.